संदेश

September, 2017 की पोस्ट दिखाई जा रही हैं

कादम्‍बरी कथा ।।

ग्रन्‍थनाम -कादम्‍बरी
विधा -कथा (गद्यमहाकाव्‍यम्)
उपजीव्‍यम् -वृहत्‍कथा
रचनाकार: -महाकवि बाणभट्ट:
नायक: -महाराजशूद्रक: (चन्‍द्रापीड:)
प्रतिनायक: -
नायिका -कादम्‍बरी
प्रधानरस: -श्रृंगाररस:
प्रमुखगुण: -ओजगुण:
रीति: -पांचाली रीति:
वृत्ति: -


कथासारसंक्षेप: - 
विदिशानगरस्‍य राजा शूद्रक: स्‍वसभायाम् उपविष्‍ट: आसीत् । एका चाण्‍डालकन्‍या पंजरवर्तिशुकेन सहिता आगतवती । शुकस्‍य वाचालता राजानं निवेदितवती । शुक: दक्षिणपादमुत्‍थाप्‍य आर्याछन्‍दमपठत् । राजा शुकम् आत्‍मवृत्‍तान्‍तं श्रावितुं निवेदितवान् । शुक: सम्‍पूर्णां कथां श्रावितवान् । अनन्‍तरं तस्‍य, शूद्रकस्‍य चापि शापमुक्ति: अभवत् । शूद्रक: चन्‍द्रापीडस्‍वरूपं स्‍वीकृतवान्, शुक: वैश्‍यम्‍पायनस्‍वरूपमवाप्‍तवान् । तयो: कादम्‍बरी-महाश्‍वेते च सह मेलनमभवत् ।


इति

केषांचन् पात्राणां नामानि संस्‍कृतभाषायाम् ।

चित्र
पात्रम् (बर्तन) चमस: (चम्मच)घट:, कुम्भ : (घडा)चषक: (गिलास)हसन्ती (अंगीठी)दर्वी (कलछुल) काचघटी (कांच का जार)धिषणा (तसला)हस्ताधावनी, पतद्ग्रहा (चिलमची, वाश बेसिन)द्रोणी, उदंचनम् (बाल्टी)काचकंस:, काचचषक: (कांच का गिलास)कन्दु: (केतली)कटाह: (कडाहा)कंस:, करक: (लोटा)ऋजीषम् (तवा)कसोरिका (कटोरी)कटोरम् (कटोरा)सन्दंश: (चिमटा)शराव: (प्लेट)स्थांलिका, थालिका (थाली)स्वेथदिनी (कडाही)उद्ध्माीनम् (स्टोव)उखा (सास पैन)




इति

वेणीसंहार नाटकम् ।।

ग्रन्‍थनाम - वेणीसंहार
विधा - नाटकम्
उपजीव्‍यम् - महाभारतम्
रचनाकार: - भट्टनारायण:
नायक: - मध्‍यमपाण्‍डव: भीम:
प्रतिनायक: - ज्‍येष्‍ठकौरव: दुर्योधन:
नायिका - याज्ञसेनी द्रौपदी

प्रधानरस: - वीररस:
प्रमुखगुण: - ओजगुण:
रीति: - गौडी रीति:
वृत्ति: - आरभटी वृत्ति:

प्रथमांकसारसंक्षेप: - भगवत: कृष्‍णस्‍य कौरवसभायां सन्धिप्रस्‍तावप्रस्‍तोतुं प्रस्‍थानम् । भीमस्‍य पंचग्रामाणां सन्धिप्रस्‍तावविषये रोष: । भीमस्‍य शस्‍त्रागारं प्रति प्रस्‍थानम् । तत्र द्रौपद्या सह विविधवार्तालाप: । कंचुकीद्वारा दुर्योधनस्‍य संन्धिप्रस्‍ताव-अस्‍वीकरणम् कृष्‍णाय च बन्‍धनप्रयत्‍नम् इति सूचना-प्रदानम् । भीमस्‍य सहदेवेन सह युद्धभूमिप्रस्‍थानम् ।

द्वितीयांकसारसंक्षेप: -भीष्म-अभिमन्‍यु-आदि प्रमुख-वीराणां वीरगति: । दुर्योधनस्‍य पत्‍न्‍यु: भानुमत्‍या: सूर्यनारायणस्‍य व्रतम् । दुर्योधनेन व्रतभंगम् । अर्जुनस्‍य जयद्रथवधाय प्रतिज्ञा । जयद्रथपत्‍नीदु:शलाया: विलाप: । दुर्योधनस्‍य आश्‍वासनं युद्धभूमौ प्रस्‍थानं च ।

तृतीयांकसारसंक्षेप: - द्रोणाचार्यस्‍य वीरगति: । अश्‍वत्‍थामाविलाप: । कृपाचार्येण समाश्‍वसनम् । कर्णस्‍य द्रोणाचार्यं प्रति अप…