संदेश

June, 2018 की पोस्ट दिखाई जा रही हैं

भक्ष् धातुरूपम् - आत्मनेपदम्

लट् लकारः
भक्षयते भक्षयेते भक्षयन्ते
भक्षयसे भक्षयेथे भक्षयध्वे
भक्षये भक्षयावहे भक्षयामहेलिट् लकारः
भक्षयाञ्चक्रे भक्षयाञ्चक्राते भक्षयाञ्चक्रिरे
भक्षयाञ्चकृषे भक्षयाञ्चक्राथे भक्षयाञ्चकृढ्वे
भक्षयाञ्चक्रे भक्षयाञ्चकृवहे भक्षयाञ्चकृमहेलुट् लकारः
भक्षयिता भक्षयितारौ भक्षयितारः
भक्षयितासे भक्षयितासाथे भक्षयिताध्वे
भक्षयिताहे भक्षयितास्वहे भक्षयितास्महेलृट् लकारः
भक्षयिष्यते भक्षयिष्येते भक्षयिष्यन्ते
भक्षयिष्यसे भक्षयिष्येथे भक्षयिष्यध्वे
भक्षयिष्ये भक्षयिष्यावहे भक्षयिष्यामहेलोट् लकारः
भक्षयताम् भक्षयेताम् भक्षयन्ताम्
भक्षयस्व भक्षयेथाम् भक्षयध्वम्
भक्षयै भक्षयावहै भक्षयामहैलङ् लकारः
अभक्षयत अभक्षयेताम् अभक्षयन्त
अभक्षयथाः अभक्षयेथाम् अभक्षयध्वम्
अभक्षये अभक्षयावहि अभक्षयामहिआशीर्लिङ् लकारः
भक्षयिषीष्ट भक्षयिषीयास्ताम् भक्षयिषीरन्
भक्षयिषीष्ठाः भक्षयिषीयास्थाम् भक्षयिषीध्वम्/भक्षयिषीढ्वम्
भक्षयिषीय भक्षयिषीवहि भक्षयिषीमहिविधिलिङ् लकारः
भक्षयेत भक्षयेयाताम् भक्षयेरन्
भक्षयेथाः भक्षयेयाथाम् भक्षयेध्वम्
भक्षयेय भक्षयेवहि भक्षयेमहिलुङ् लकारः
अबभक्षत अबभक्षेताम् अबभक्षन्त
अब…

भक्ष् धातुरूपम् - परस्मैपदम् ।

लट् लकारः
भक्षयति भक्षयतः भक्षयन्ति
भक्षयसि भक्षयथः भक्षयथ
भक्षयामि भक्षयावः भक्षयामःलिट् लकारः
भक्षयाञ्चकार भक्षयाञ्चक्रतुः भक्षयाञ्चक्रुः
भक्षयाञ्चकर्थ भक्षयाञ्चक्रथुः भक्षयाञ्चक्र
भक्षयाञ्चकार/भक्षयाञ्चकर भक्षयाञ्चकृव भक्षयाञ्चकृमलुट् लकारः
भक्षयिता भक्षयितारौ भक्षयितारः
भक्षयितासि भक्षयितास्थः भक्षयितास्थ
भक्षयितास्मि भक्षयितास्वः भक्षयितास्मःलृट् लकारः
भक्षयिष्यति भक्षयिष्यतः भक्षयिष्यन्ति
भक्षयिष्यसि भक्षयिष्यथः भक्षयिष्यथ
भक्षयिष्यामि भक्षयिष्यावः भक्षयिष्यामःलोट् लकारः
भक्षयतात् / भक्षयतु भक्षयताम् भक्षयन्तु
भक्षयतात् / भक्षय भक्षयतम् भक्षयत
भक्षयाणि भक्षयाव भक्षयामलङ् लकारः
अभक्षयत् अभक्षयताम् अभक्षयन्
अभक्षयः अभक्षयतम् अभक्षयत
अभक्षयम् अभक्षयाव अभक्षयामआशीर्लिङ् लकारः
भक्ष्यात् भक्ष्यास्ताम् भक्ष्यासुः
भक्ष्याः भक्ष्यास्तम् भक्ष्यास्त
भक्ष्यासम् भक्ष्यास्व भक्ष्यास्मविधिलिङ् लकारः
भक्षयेत् भक्षयेताम् भक्षयेयुः
भक्षयेः भक्षयेतम् भक्षयेत
भक्षयेयम् भक्षयेव भक्षयेमलुङ् लकारः
अबभक्षत् अबभक्षताम् अबभक्षन्
अबभक्षः अबभक्षतम् अबभक्षत
अबभक्षम् अबभक्षाव अबभक्षामलृङ् लकारः
अभक…

वर्णानाम् उच्‍चारणप्रयत्‍ना: - आभ्‍यन्‍तरप्रयत्‍ना: । (वर्णों के उच्‍चारण के प्रयत्‍न - आभ्‍यन्‍तर प्रयत्‍न ) ।।

वर्णानाम् उच्‍चारणप्रयत्‍नानां विवरणं सूत्रै: सहितम् अध: दीय‍ते । जनानां सौकर्याय व्‍याख्‍या-भाषा हिन्‍दी एव भविष्‍यति ।


      वर्णों के उच्‍चारण प्रयत्‍न सूत्रसहित नीचे दिये जा रहे हैं । लोगों की सुविधा के लिये इनकी व्‍याख्‍या हिन्‍दी भाषा में दी जा रही है ।

यत्‍नो द्विधा आभ्‍यन्‍तरो बाह्यश्‍च ।
यत्‍न (प्रयत्‍न) दो प्रकार के होते हैं । आभ्‍यन्‍तर और बाह्य ।

आद्य: पंचधा - स्‍पृष्‍टेषत्‍स्‍पृष्‍टेषद्वि‍वृतवि‍वृतसंवृतभेदात् ।
     इनमें से प्रथम अर्थात् आभ्‍यन्‍तर प्रयत्‍न पांच प्रकार का होता है । स्‍पृष्‍ट, ईषत्‍स्‍पृष्‍ट, ईषद्विवृत, विवृत और संवृत । इनका विवरण नीचे दिया जा रहा है ।

स्‍पृष्‍टं प्रयत्‍नं स्‍पर्शानाम् -
स्‍पृष्‍ट प्रयत्‍न स्‍पर्शवर्णों का होता है ।
1- स्‍पृष्‍ट - (जिह्वा का उच्‍चारण स्‍थानों पर स्‍पर्श होना ।)
(स्‍पर्श वर्ण -क्, ख्, ग्, घ्, ड्., च्, छ्, ज्, झ्, ञ्, ट्, ठ् ड्, ढ्, ण्, त्, थ्, द्, ध् न्, प्, फ्, ब्, भ्, म्)

ईषत्‍स्‍पृष्‍टमन्‍त:स्‍थानाम् -
ईषत्‍स्‍पृष्‍ट प्रयत्‍न अन्‍तस्‍थ वर्णों का होता है ।
2- र्इषत्‍स्पृष्‍ट - (जिह्वा का उच्‍चारण स्‍थानों को थोडा…